Kompozytorki | Inverto Duo [koncert]

22.11 niedziela
17:00 Klub Bolko

INVERTO DUO
Marta Gawlas flet
Aleksandra Żebrowska fortepian

Sophie Dussek: Sonata D-dur op. 1
Maria Szymanowska: Divertimento B-dur
Maria Szymanowska: Theme Varié
Leopoldine Blahetka: Introdukcja i wariacje op. 39

→ wstęp wolny

Pierwsze dekady XIX wieku to moment szczególny w historii muzyki europejskiej, czas, w którym życie koncertowe coraz wyraźniej wychodziło poza przestrzeń dworu, a repertuar fortepianowy zaczynał funkcjonować równolegle w salonie, wydawnictwie i na estradzie. Sonaty, divertimenta, nokturny i wariacje krążyły po Europie w drukach dostosowanych do rozmaitych obsad i możliwości wykonawczych, odpowiadając kulturze wspólnego muzykowania, która stała się jednym z najważniejszych zjawisk muzycznych epoki. To właśnie w tym repertuarze kształtował się język wczesnego romantyzmu oraz idiom brillant, jeszcze przed pojawieniem się generacji Chopina i Liszta.

Sophie Dussek, urodzona jako Sophia Corri w rodzinie szkocko włoskich muzyków działających w Londynie, należała do środowiska skupionego wokół jednego z najaktywniejszych centrów europejskiego rynku muzycznego początku XIX wieku. Śpiewaczka, pianistka, harfistka i kompozytorka, poślubiła Jana Ladislava Dusska, pianistę i kompozytora, którego działalność wywarła znaczący wpływ na rozwój wczesnoromantycznej pianistyki. Jej Sonata D-dur op.1 reprezentuje jeszcze późnoklasyczny model sonaty klawiszowej z towarzyszeniem instrumentu melodycznego, repertuaru przeznaczonego zarówno do użytku domowego, jak i publicznego wykonania w bardziej kameralnej skali.

Kilka dekad później Maria Szymanowska funkcjonowała już jako jedna z pierwszych europejskich pianistek prowadzących międzynarodową działalność koncertową. Występowała między innymi w Petersburgu, Berlinie, Paryżu, Londynie i Rzymie, a po osiedleniu się w Petersburgu prowadziła salon artystyczny odwiedzany przez muzyków, poetów i przedstawicieli rosyjskiej inteligencji. Jej twórczość odsłania świat salonowego brillant, repertuaru sytuującego się pomiędzy kameralistyką, wirtuozerią i muzyką użytkową.

Do tego samego kręgu kultury pianistycznej należała Leopoldina Blahetka, wiedeńska pianistka, kompozytorka i wykonawczyni na physharmonice, czyli wczesnym instrumencie stroikowym, poprzedniku fisharmonii, związana ze środowiskiem postbeethovenowskiego Wiednia. Kształciła się między innymi u Carla Czerny’ego, Friedricha Kalkbrennera, Ignaza Moschelesa i Simona Sechtera, koncertując od najmłodszych lat w najważniejszych ośrodkach Europy Środkowej. Jej utwory ukazywały się drukiem w Wiedniu i Lipsku, a Introdukcja i wariacje op.39 należą do repertuaru, który w latach 30. XIX wieku współtworzył pejzaż europejskiej kultury salonowej, muzyki sytuującej się na styku prywatnego muzykowania i estradowego popisu instrumentalnego.

Inverto.ensemble to zespół specjalizujący się w wykonawstwie historycznym. Powstał w 2023 roku, z inicjatywy flecistki Marty Gawlas i grającej na historycznych instrumentach klawiszowych Aleksandry Żebrowskiej. Początkowo artystki działały jako duet, jednak po jakimś czasie zdecydowały się na powiększenie składu do tria i w ten sposób do zespołu dołączyła wiolonczelistka, Matylda Adamus.

Inverto Ensemble poszukuje nieustannego ruchu i transformacji, kierując się przekonaniem, że każda interpretacja muzyki to proces transformacji i odnowy. Jak wszystko, co jest żywe, muzyka nieustannie podlega przemianie, stając się czymś nowym z każdą kolejną interpretacją. Zespół koncentruje się na repertuarze z XVIII i XIX wieku, stawiając na elastyczność w odczytywaniu kompozycji i dostrzegając w nich nieskończone możliwości interpretacyjne, a także przywracając praktykę ornamentacji i improwizacji, wciąż żywą w muzyce tego okresu. Celem zespołu nie jest wierne odtwarzanie przeszłości, lecz na aktywne zaangażowanie się w dialog z nią – traktując kompozycję jako materię którą można kształtować, by ukazać jej wieloznaczność.

fot. Grzesiek Mart

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.